Kulty dilerskie

Nie wiesz nawet, jaką moc masz w sobie. Moc, by uczynić ze światem cokolwiek zechcesz. Tak, możesz przekształcić swój świat jak tylko chcesz.

Robert Schuller (taśma korporacji Amway)

---

Charakterystyka

---

Najpopularniejsze kulty dilerskie to firmy takie, jak Amway, Quixtar (nowe wcielenie Amwaya), Herbalife, Vanilla, Go Best, Save Max, czy Sunrider. Techniki te spotyka się też w firmach ubezpieczeniowych, kosmetycznych (Avon, Oriflame), biurach podróży, dystrybucjach garnków Zepter czy odkurzaczy Rainbow. Znane są LR, Nu Skin, Atwor, Alfa Metalcraft Corporation. Ostatnio pojawiły się też firmy internetowe, jak np. KLM Creation Cosmetic. Bardzo powszechne jest proponowanie zarobku przez oglądanie reklam - dystrybucja odbywa się przez Internet. Najpopularniejsze firmy to Spedia, Cash Surfers, All Community

Inne określenia to Multilevelmarkeing (MLM), dystrybucja sieciowa, network marketing, piramida dystrybucji, marketing bezpośredni, sekty ekonomiczne

Działanie tych firm polega na wiązaniu dystrybutorów produktów w sieć, w której zyski zależne są mniej od sprzedanych produktów, a więcej od posiadania kolejnych dystrybutorów we własnej podsieci. Praca związana jest z licznymi meetingami, na których często stosuje się techniki psychomanipulacji i prania mózgu

Zyski osiągają te firmy przede wszystkim ze sprzedaży produktów własnym dystrybutorom (ok. 70%) oraz ze sprzedaży materiałów promocyjnych "niezbędnych do pracy", organizacji szkoleń, meetingów, opłat aktywujących itp. Tylko 30% produkcji zużytkowują klienci firmy.

Psychologiczna taktyka opiera się na trzech etapach:

• Wywołanie strachu - (jesteś chory, bezradny, bez celu w życiu)
• Wywołanie zazdrości - (u nas tacy, którym się powiodło; wyjazdy, samochody)
• Propozycja życiowej okazji - dystrybucja produktów

Podobieństwo do sekty polega na przedstawionym wyżej schemacie werbunku, silnym wiązaniu poprzez manipulacje, zastraszaniem osób próbujących zerwać z firmą, uzależnianiu materialnym, zrywaniem dotychczasowych więzów przyjaźni a nawet rodziny. Celem sekty jest totalne opanowanie uczuć swoich członków, niedopuszczenie do kontaktów ze środowiskiem krytycznie myślącym, zaproponowanie oceny ludzi wg wąskiego kryterium - tutaj od odpowiedzi na pytanie: "kupi - nie kupi?"

Ocena biskupa Na przełomie stycznia i lutego 2000 roku ks. abp Józef Życiński, Metropolita Lubelski, skierował list do dyrektora naczelnego Amway Polska, Marka Florczuka, w którym krytycznie ocenia metody działania tej firmy

---

Typowe zjawiska

---

Zrywanie więzów przyjaźni Zróbcie sobie listę wszystkich swoich znajomych. To jest właśnie Wasz największy kapitał. Oni są Waszymi potencjalnymi klientami, wystarczy jedynie zatelefonować i zaproponować im nasze wspaniałe produkty

"Praca w biurze przy fakturach" Najczęściej okazuje się, że ta praca, oferowana jako niekrępujące dodatkowe zajęcie domowe, jest codziennym, kilkugodzinnym, uciążliwym zajęciem przez cały tydzień, z licznymi wyjazdami

Zyski zależne od operatywności Oznacza to, że praca nie jest wynagradzana tak, jak w normalnej firmie, a żadne zyski nie są gwarantowane. Reklama firmy jest dobrowolna i niepłatna.

"Kilka godzin w tygodniu" W trakcie dowiaduje się: "Macie pracować przez sześć dni w tygodniu a siódmego wypocząć. Tym szczególnym dniem ma być piątek. Żadnych domowych prac - pełny relaks! Niedzielę spędzajcie idąc w gości lub sami ich do siebie zapraszajcie. Pamiętajcie jednak, aby mimochodem wspomnieć w rozmowie o firmie lub puścić kasetę video z jej nagraniami. Ma to wyglądać naturalnie i przypadkowo!"

Uzależnianie emocjonalne i rozrywanie dotychczasowych więzi Często można usłyszeć teksty takie, jak na meetingu Herbalife. Liderka w Dzień Matki mówiła: "Ja jestem waszą matką i choćby wszyscy od was odeszli, ja was przygarnę!"

Produkty zabronione prawem Firmy proponują do cichego rozprowadzania produkty, które są w Polsce (lub innych krajach) niedopuszczone. Np. w Herbalife dotyczy to XtraCall, Tang-kuej, Schizandra i in. Znane są też przypadki, w których sprzedawano w Polsce produkty bez informacji, którą za granicą (np. Francja - kosmetyki) posiadały, np. o trującym działaniu.

Brak dokumentacji fiskalnej Często sugeruje się, że dystrybucja nie musi być rejestrowana, nie trzeba wystawiać faktur, odprowadzać podatków.

Nieinformowanie o dużych nakładach finansowych Podczas pierwszej rozmowy nigdy nie jest się informowanym, że aby zostać dystrybutorem (Herbalife, Sunrider), należy wykupić pakiet o wysokości dużo przekraczającej 10.000 zł.

Pranie mózgu Musisz zmienić samego siebie... tylko od Ciebie zależy, co usłyszysz. Jeżeli nie słyszysz tego, co byśmy chcieli abyś usłyszał, to musisz dalej nad sobą pracować - jeszcze nie dość zmieniłeś samego siebie - musisz jeść nasze produkty".

Zrywanie więzów "My wiem - zostawiła cię rodzina, odwrócili się od Ciebie przyjaciele, nie chcą ci pożyczyć pieniędzy na zakupienie produktów Herbalife... - nie martw się, my jesteśmy twoją rodziną. Musisz być z nami, bo sam zginiesz ".

Przestępstwa Amway była kilkakrotnie przedmiotem śledztwa amerykańskiej Federal Trade Commission, która jest ustawowo zobowiązana do nadzorowania uczciwości handlu. Niektóre z nich kończyły się czystką w szeregach wysokich elit firmy i spadkiem obrotów korporacji. Inne kończyły wyrokami przychylnymi firmie.

New Age W sieci dystrybucji Amway pojawiły się publikacje wydawnictwa "Medium", a na wielu listach lektur zalecanych dystrybutorom na pierwszym miejscu widnieje książka Luise L. Hay "Możesz uzdrowić swoje życie", w której autorka przyznaje, że jest uczestniczką spotkań organizowanych przez ruch New Age.

Współczesna mantra Codzienna "medytacja" tekstów "o marzeniach", "pozytywnym myśleniu" i "sukcesie" może stać się środkiem duchowego zniewolenia człowieka... Dokonuje się powolne zacierania hierarchii wartości.

Ile liczy się Bóg "Wierzę w Boga rodzinę i SUKCES. Kiedy pracuję, odwracam tę kolejność".

W niektórych państwach europejskich piramidy finansowe są zakazane.

Prawda o zyskach 95% dochodów ze sprzedaży towarów Amwaya trafia do kieszeni 0,2% "najbardziej zasłużonych" dystrybutorów.

---

Opinie

---

"Przez dwa lata byliśmy z mężem aktywnymi dystrybutorami firmy Amway. Zbudowaliśmy sieć ok. 200 osób, doszliśmy do poziomu 15% i w okresie aktywnej pracy, pomimo sukcesów, postanowiliśmy się wycofać. Dlaczego? Bo doświadczyliśmy na sobie tego, jak tworzy się nowego człowieka, jak zmienia się jego świadomość, jak uczy się innych, co w końcu prowadzi do zniewolenia przez system". (list do ks. Andrzeja Zwolińskiego)

Dystrybutor firmy niczego nie produkuje, nie podejmuje żadnych decyzji ekonomicznych, nie ma prawa głosu w doborze asortymentu towarów przez siebie oferowanych i nie ustala cen na nie. Jest jedynie sprzedawcą drogich towarów firmy i to bez żadnego finansowego zabezpieczenia. (ks. Andrzej Zwoliński)

Całość jest precyzyjną konstrukcją propagandową, a określając dokładniej, zastosowaniem technik behawiorystycznych, które współcześnie są zdyskredytowane głównie za postrzeganie człowieka jako mechanizmu, którym można dowolnie manipulować. Metody psychologii behawiorystycznej były kiedyś potocznie określane terminem "pranie mózgu". (ks. Andrzej Zwoliński)

Nikt nie przypomina o konieczności rozeznania swoich pragnień, ani nie zadaje pytania o relację do Woli Bożej. Człowiek sam może uczynić swoje życie szczęśliwym. Tylko on jest panem swojego życia - bogactwa, sukcesu, stanowiska. (ks. Andrzej Zwoliński)

Ideologia, która łączy się z ekonomiczną działalnością Amway'a, nie ma nic wspólnego z myślą Ewangelii, chociaż ideolodzy wielokrotnie się do niej odwołują. Bo Amway najwyraźniej chce uniknąć etykietki "sekciarstwa", która mogłaby ograniczyć obroty firmy lub odwodzić chrześcijan od działalności dystrybucyjnej. (ks. Andrzej Zwoliński)

Głoszona przez Amway uniwersalistyczna idea bogactwa i sukces jako sposób na życie, nie są bliskie chrześcijaństwu. Samo dążenie do tych wartości, a konkretnie sposób, powoduje rozdarcie między wartościami duchowymi i materialnymi. (ks. Andrzej Zwoliński)

Idolatria (czyli bałwochwalcze widmo bożka tego świata) widoczna jest w motywacji rozbudzanej przez np. Amway (...) Można powiedzieć, że Amway (...) - to w dziedzinie dóbr materialnych bardziej konsekwentna filozofia sukcesu, gdzie wszelka ofiara, czy ekspiacja, jest po prostu niesmaczna. (...) Filozofia sukcesu jest bardzo bliska szatanowi. Idee satanistyczne, tak przenikające współczesną cywilizację, są podstawą teologii sukcesu. Można stwierdzić, że satanizm jest najbardziej konsekwentną filozofią sukcesu... (Jacek Schmidt - "Misterium Kościoła wobec fałszywej mistyki" - wykład)

Trzeba uważać, by nie popaść w taki system, w którym wiara umiera samoistnie. (Jose Prado Flores)

Z marketingiem sieciowym wiążą się wielkie zagrożenia, zarówno duchowe jak i społeczne. (Joanna Jarzębińska, Jack Szczebiot "W sieci dystrybucji")

Pierwszą cechą dyskredytującą Amway jest stosowanie manipulacyjnych metod przekonywania, typowych dla różnego rodzaju sekt, a wśród nich m.in. technik behawiorystycznych, odrzucanych obecnie ze względu na postrzeganie człowieka jako przedmiotu manipulacji. Stosowanie metod behawiorystycznych wielu psychologów określa jako typowe "pranie mózgu". (Krystyna Potyrała "Amway - czyli jak zostać człowiekiem sukcesu")

AMWAY odpowie Ci na każde pytanie. O czym masz marzyć, kogo kochać, do jakiego kościoła iść, co jeść, w co się ubrać, o czym myśleć. Niewielu ludzi sobie to uświadamia - szkoda. (...) Myślę, że fakt kontrolowania umysłów trzeba przedstawiać jako pierwszy argument przeciwko tej ekonomicznej sekcie. (Marek K. - były dystrybutor AMWAY'a)